Autor
Waldemar Jagodziński
dr filologii germańskiej, dr ekonomii i finansów, dr nauk prawnych, główny specjalista w Zespole Obsługi Prawnej Departamentu Gospodarki Odpadami Ministerstwa Klimatu i Środowiska, autor publikacji z zakresu prawa i ekonomii instytucjonalnej.
ORCID: 0000-0002-6148-8703
Streszczenie / Summary
Dyskurs legislacyjny jako przestrzeń negocjowania znaczeń
Artykuł przedstawia dyskurs legislacyjny jako dynamiczny proces komunikacyjny, w którym normy nie tylko są formułowane, ale również uzasadniane i osadzane w kontekście społecznym.
Wskazano, że dyskurs legislacyjny nie ogranicza się do technicznego tworzenia przepisów, lecz stanowi mechanizm artykulacji woli politycznej, integracji wartości konstytucyjnych i kształtowania rzeczywistości prawnej. Omówiono pięć kluczowych funkcji dyskursu: aktywne współtworzenie prawa, poszukiwanie woli ustawodawcy, wypełnianie luk aksjologicznych, poprawę jakości prawa (w tym pewności i bezpieczeństwa prawnego) oraz legitymizację władzy publicznej. Dyskurs legislacyjny okazuje się więc przestrzenią
negocjowania znaczeń i wartości, umożliwiającą adaptację prawa do zmieniających się realiów społecznych.
Legislative discourse as a space for negotiating meaning
The article presents legislative discourse as a dynamic communication process through which norms are formulated, justified,
and embedded in a social context. It is noted that legislative discourse is not confined to the technical creation of regulations,
but rather constitutes a mechanism for expressing political intent, incorporating constitutional principles, and shaping legal reality.
The five key functions of discourse discussed are: the active cocreation of law; seeking the will of the legislator; filling axiological
gaps; improving the quality of law, including legal certainty and security; and legitimizing public authority. Legislative discourse is
therefore a space for negotiating meanings and values, enabling the adaptation of law to changing social realities.
Słowa kluczowe / Keywords:
dyskurs legislacyjny, kształtowanie rzeczywistości prawnej, luka aksjologiczna.
legislative discourse, shaping legal reality, axiological gap.
Bibliografia
- Alexy R., Theorie der juristischen Argumentation, Frankfurt nad Menem, 1983.
- Borowicz A., Argument interpretacyjny odwołujący się do woli rzeczywistego prawodawcy, „Studia Prawno-Ekonomiczne” 2009, t. LXXIX,
- Gołąb K.M., Moralność sztucznej inteligencji [w:] Prawo sztucznej inteligencji i nowych technologii, red. B. Fischer, A. Pązik, M. Świerczyński, Warszawa 2023.
- Habermas J., Faktyczność i obowiązywanie. Teoria dyskursu wobec zagadnień prawa i demokratycznego państwa prawnego, Warszawa 2005.
- Janiszewska B., Z tej strony stołu – uwagi praktyka o roli orzecznictwa sądów w systemie prawa [w:] Rola orzecznictwa w systemie prawa, red. T. Giaro, Warszawa 2016.
- Kilias J., O problemach z kategorią legitymacji władzy politycznej. W stronę negatywnego pojęcia legitymacji, „Studia Socjologiczne” 2005, nr 1.
- Koszowski M., O lukach w prawie rzadko spotykanych słów kilka, „Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej” 2013, nr 1.
- Łaszewska-Hellriegel M., Autonomia prawa wobec problemów bioetycznych, „Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej” 2024, nr 4.
- Mędrzycki R., Wybrane aspekty aksjologii prawa tworzonego w celu przeciwdziałania wykluczeniu społecznemu [w:] Aksjologia prawa administracyjnego, t. II, red. J. Zimmermann, Warszawa 2017.
- Morawski L., Filozofia prawa. Toruń 2014.
- Oniszczuk J., Filozofia i teoria prawa. Warszawa 2012
- Raburski T., Prawo podmiotowe. Etyka – prawo – polityka. Poznań 2021, https://repozytorium.amu.edu.pl/server/api/core/bitstreams/67a0cdbe-35e3-47f8-81b8-2f874124b360/content [dostęp: 2.01.2026 r.].
- Skoczykłoda P.T. O różnicy między luką w prawie a milczeniem prawodawcy, „Państwo i Prawo” 2025, nr 4.
- Słupczewski M., Rozumowanie per analogiam w prawie podatkowym, Warszawa 2023.
- Stefanicki R., Sztuczna inteligencja tworzona przez człowieka, ukierunkowana na osobę ludzką i przez nią kontrolowana, „Przegląd Prawa Handlowego” 2023, nr 1.
- Suska M., Kto jest prawodawcą? Rozważania na tle orzecznictwa sądów administracyjnych, „Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego” 2019, nr 1.
- Szczepankowska I., Dyskurs prawny. Języki, teksty i konteksty, Białystok 2016, https://repozytorium.uwb.edu.pl/jspui/bitstream/11320/15686/1/I_Szczepankowska_Dyskurs_prawny.pdf [dostęp: 24.07.2025 r.].
- Węglińska J., Zasada ochrony zaufania obywateli do państwa i do stanowionego przez nie prawa jako dyrektywa poprawnej legislacji, „Prawo w działaniu. Sprawy cywilne” 2020, nr 42.
- Wierzbowski M., Róg-Dyrda J., Szanse, zagrożenia i bariery prawne związane z wykorzystaniem sztucznej inteligencji w kontekście zasad postępowania administracyjnego [w:] Administracja w demokratycznym państwie prawa. Księga jubileuszowa Profesora Czesława Martysza, red. A. Matan, Warszawa 2022.
- Zirk-Sadowski M., Instytucjonalny i kulturowy wymiar integracji prawnej [w:] Zmiany społeczne a zmiany w prawie, red. L. Leszczyński, Lublin 1999.
- Zirk-Sadowski M., Integrująca rola sądów w życiu społecznym [w:] Dyskretny urok teorii. Księga jubileuszowa Profesora Tadeusza Biernata, red. J. Biernat, M. Pieniążek, Kraków 2024.
- Zirk-Sadowski M., Grzybowski T., Argumentum a contrario, „Państwo i Prawo” 2017, nr 11.
- Zirk-Sadowski M., Grzybowski T., Udział sądów najwyższych w legitymizacji polskiego porządku prawnego. „Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego” 2016, nr 5 (68).
Orzecznictwo
- Wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 2 września 2021 r., II SA/Go 584/21, LEX nr 3226241.