Autor
Marek Suska
dr nauk prawnych, LL.M. (Bonn), adiunkt na Wydziale Psychologii i Prawa Uniwersytetu SWPS w Poznaniu, poseł na Sejm RP VIII, IX i X kadencji; jest autorem prac z zakresu prawa konstytucyjnego, praw człowieka, prawa europejskiego i tradycji akademickich.
ORCID: 0000-0002-0950-5588
Streszczenie / Summary
Zasady etyki zawodu legislatora a pułapka polityczności
W ostatnim ze swoich artykułów Maciej Kłodawski charakteryzował niebezpieczeństwo, jakie dla legislatorów rodzi tzw. pułapka polityczności, a więc instrumentalizowanie legislatorów przez strony prowadzące ze sobą spór partyjny. Jako jeden z mechanizmów mogących zwiększyć zdolności obronne legislatorów w obliczu tego zagrożenia autor wskazywał opracowanie zbioru zasad deontologii legislatorskiej. Niniejszy artykuł przedstawia prognozy co do tego, czy Zasady etyki zawodu legislatora, przyjęte w marcu 2025 r. przez Polskie Towarzystwo Legislacji, mogą zwiększyć zdolności obronne legislatorów w obliczu zagrożenia opisanego przez Kłodawskiego.
Przedstawiona w artykule odpowiedź jest generalnie pozytywna, lecz warunkowa. Zasady etyki zawodu legislatora mają potencjał do tego, by realizować funkcję wizerunkową i funkcję ochronną, niemniej niezwykle istotne jest to, czy okażą się dokumentem żywym, którego znaczenie dla właściwego wykonywania zawodu będzie solidarnie akcentowane przez samych zainteresowanych.
Principles of Ethics for the Legislative Profession and political trap
In one of his final articles, Maciej Kłodawski delineated the peril posed to legislators by what he termed the ‚political trap’, namely the instrumentalisation of legislators by political parties in partisan disputes. Kłodawski proposed the development of a set of legislative deontological principles as a mechanism to enhance legislators’ resilience against this threat. This article explores whether the Principles of Ethics for the Legislative Profession, adopted in March 2025 by the Polish Legislation Society, could strengthen legislators’ defences against the threat identified by Kłodawski. The article concludes that, while the potential is generally positive, it is contingent upon important factor. Specifically, the Principles of Ethics for the Legislative Profession could serve both a normative and protective function, but their efficacy hinges on whether they become a living document, whose significance for the proper execution of legislative duties is collectively endorsed by the stakeholders themselves.
Słowa kluczowe / Keywords:
legislator, polityczność, partyjność, instrumentalizacja.
legislative drafter, the political, partisanship, instrumentalization.
Bibliografia
- Berek M., Założenia do projektów ustaw – proceduralna superfluum czy obowiązek demokratycznego projektodawcy?, „Przegląd Legislacyjny” 2016, nr 3(97).
- Bogucka I., Pietrzykowski T., Etyka w administracji publicznej, Warszawa 2012.
- Chybalski P., W sprawie stosowania „Zasad techniki prawodawczej” w pracach Sejmu, „Przegląd Sejmowy” 2017, nr 5(142).
- Cross J.M., Gluck A.R., The Congressional Bureaucracy, „University of Pennsylvania Law Review” 2020, nr 168(6).
- Czeszejko-Sochacki Z., Zasady techniki prawodawczej w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego, „Przegląd Legislacyjny” 1997, nr 2(12).
- Gluck A.R., Bressman L.S., Statutory Interpretation from the Inside – An Empirical Study of Congressional Drafting, Delegation, and the Canons: Part I, „Stanford Law Review” 2013, nr 65(5).
- Gluck A.R., Imperfect Statutes, Imperfect Courts: Understanding Congress’s Plan in the Era of Unorthodox Lawmaking, „Harvard Law Review” 2015, nr 129(1).
- Iłowiecki R., Status legislatora w organach władzy publicznej. Zawód legislator, „Przegląd Sejmowy” 2010, nr 6(101).
- Kłodawski M., Berek M., Dobre praktyki legislacyjne jako pozaprawne źródło techniki prawodawczej, „Przegląd Legislacyjny” 2017, nr 3(101).
- Kłodawski M., Legislatorzy w pułapce polityczności, „Acta Universitatis Wratislaviensis. Przegląd Prawa i Administracji” 2020, nr CXXII.
- Nourse V.F., Schacter J.S., The Politics of Legislative Drafting: A Congressional Case Study, „New York University Law Review” 2002, nr 77(3).
- Paździora M., Stambulski M., Co może dać nauce prawa polityczność? Przyczynek do przyszłych badań, „Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej” 2014, nr 1.
- Pieniążek M., Etyka sytuacyjna prawnika, Warszawa 2008.
- Skuczyński P., Etyka legislatora a racjonalne tworzenie prawa [w:] Leges ab omnibus intellegi debent. Księga XV-lecia Rządowego Centrum Legislacji, red. W. Brzozowski, A. Krzywoń, Warszawa 2015.
- Skuczyński P., Soft law w perspektywie teorii prawa [w:] System prawny a porządek prawny, red. O. Bogucki, S. Czepita, Szczecin 2008.
- Skuczyński P., Status etyki prawniczej, Warszawa 2010.
- Staśkiewicz W., Społeczne role legislatora [w:] Legislacja czasu przemian, przemiany w legislacji. Księga jubileuszowa na XX-lecie Polskiego Towarzystwa Legislacji, red. M. Kłodawski, A. Witorska, M. Lachowski, Warszawa 2016.
- Stępień M., Zarys koncepcji placebo legislacyjnego, Warszawa 2024.
- Suska M., Korespondencja dyrektyw redagowania i interpretowania tekstu prawnego, Katowice 2023.
- Wronkowska S., O meandrach skuteczności nowych Zasad techniki prawodawczej, „Przegląd Legislacyjny” 2004, nr 4(44).