Autor
Jan Kluza
dr nauk prawnych, asesor sądowy w sądzie rejonowym w Kielcach, zastępca przewodniczącego ii wydziału Karnego, absolwent studiów doktoranckich w Katedrze Postępowania Karnego na wydziale Prawa i administracji uniwersytetu jagiellońskiego, autor publikacji z zakresu prawa karnego, postępowania karnego oraz konstytucyjnego
ORCID: 0000-0002-0929-6093
Streszczenie / Summary
W 2016 r. ustawodawca przywrócił instytucję asesorów sądowych, powierzając im sprawowanie wymiaru sprawiedliwości w sądach rejonowych. w niedługim czasie dokonano gruntownej nowelizacji przepisów w tym zakresie i de lege lata asesor sądowy powoływany jest przez Prezydenta rzeczypospolitej Polskiej na wniosek Krajowej rady sądownictwa na czas nieoznaczony. Mimo wyraźnego wypełnienia warunków brzegowych sformułowanych
w wyroku trybunału Konstytucyjnego z 2007 r. co do kryteriów, jakie musi spełniać sąd niezłożony z sędziów zawodowych, w dalszym ciągu podnoszone są głosy kwestionujące umocowanie asesorów sądowych do sprawowania wymiaru sprawiedliwości.
szczególnie istotne jest to w czasie debaty nad stanem wymiaru sprawiedliwości, która w Polsce trwa od lat, a jednym z postulatów w niej podnoszonych jest kwestia rezygnacji z asesury sądowej. Jednak obecne uregulowanie asesury sądowej w pełni realizuje
kryteria niezależności i niezawisłości sądu wyrażone w art. 45 ust. 1 Konstytucji rP i art. 6 ust. 1 europejskiej Konwencji Praw człowieka.
The right to a court and adjudication by a court assessor
In 2016, the legislator restored the institution of court as¬sessors, entrusting them with administering justice in district courts. A thorough amendment of the regulations in this area was soon made, and de lege lata, a court assessor is appointed by the President of the Republic of Poland at the request of the national council of the judiciary for an indefinite period. Despite the clear fulfilment of the boundary conditions formulated in the judgment of the Constitutional Tribunal of 2007 regarding the conditions that a court not composed of professional judges must meet, voices are still raised questioning the authorisation of court assessors to administer justice. This is particularly important during the debate on the state of the justice system in Poland, which has been going on for years, and one of the postulates raised in it is the issue of abolishing court assessors. However, the current regulation of court assessors fully meets the crite¬ria of independence and impartiality of the court expressed in Article 45, paragraph 1 of the Constitution of the Republic of Poland and Article 6, paragraph 1 of the European Convention on Human Rights..
Słowa kluczowe / Keywords:
assessor, right to a court, independence, impartiality.
Bibliografia
- Augustyniak W., Status prawny sędziego w Republice Francuskiej [w:] Status prawny sędziego. Państwa europejskie, t. I, red. B. Przywora, Warszawa 2019.
- Bożek M., Status prawny sędziego w Republice Federalnej Niemiec [w:] Status prawny sędziego. Państwa europejskie, t. I, red. B. Przywora, Warszawa 2019.
- Dudek D., Ekspertyza prawna w sprawie zgodności z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej założeń ustawy przywracającej instytucję asesora sądowego, „Krajowa Rada Sądownictwa” 2013, nr 2.
- Garlicki I., Trybunał Strasburski a kryzys polskiego sądownictwa. Uwagi na tle wyroku Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z 19.12.2020 r., Ástráđsson przeciwko Islandii, „Przegląd Sądowy” 2021, nr 4.
- Gonera K., Propozycje Krajowej Rady Sądownictwa dotyczące przywró¬cenia instytucji asesora sędziego (założenia wstępne), „Krajowa Rada Sądownictwa” 2013, nr 2.
- Górnicz-Mulcahy A., Bieniek B., Ustrojowe gwarancje niezawisłości asesora sądu powszechnego w sprawowaniu wymiaru sprawie¬dliwości, „Państwo i Prawo” 2022, nr 6.
- Górski M., Perspektywa prawa jednostki do sądu należycie ustano¬wionego: zastosowanie testu Ástráðsson w Polsce, „Europejski Przegląd Sądowy” 2023, nr 11.
- Grzegorczyk P., Weitz K. [w:] Konstytucja RP, t. I, Komentarz do art. 1–86, red. l. Bosek, M. Safjan, Warszawa 2016.
- Hermeliński W., Nita-Światłowska B., Orzeczenie sądowe wydane z udziałem sędziego powołanego wadliwie a naruszenie prawa do sądu gwarantowanego przez art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka – glosa do wyroku Wielkiej Izby Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z 1.12.2020 r., 26374/18, Guðmundur Andri Ástráðsson przeciwko Islandii, „Europejski Przegląd Są¬dowy” 2021, nr 5.
- Kluza J., Uprawnienie do orzekania przez asesorów sądowych w spra¬wach karnych. Uwagi na tle postanowienia Sądu Najwyższego z 26 maja 2020 r., I KZP 14/19, „Przegląd Prawa Konstytucyjnego” 2021, nr 1.
- Nowicki M.A., Wokół Konwencji Europejskiej. Komentarz do Europej¬skiej Konwencji Praw Człowieka, Warszawa 2021.
- Tuleja P. [w:] Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, red. P. Tuleja, Warszawa 2023.
- Wąsek-Wiaderek M. [w:] System Prawa Karnego Procesowego, t. VI, Strony i inni uczestnicy postępowania karnego, red. C. Kulesza, Warszawa 2016.
- Wrzołek-Romańczuk M., Glosa do wyroku z 1.12.2020 r. wydanego przez Wielką Izbę Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w sprawie Guðmundur Andri Ástráðsson przeciwko Islandii (skarga nr 26374/18), „Iustitia” 2021, nr 1.